Stress merk je niet alleen in je hoofd, maar ook in je ademhaling. Lees wat er bij stress gebeurt en hoe je je ademhaling gebruikt om beter terug te schakelen.

Een drukke werkdag. Een belangrijke presentatie. Een wedstrijd. Of gewoon het gevoel dat je hoofd niet uitgaat wanneer je eindelijk op de bank zit.
Stress merk je niet alleen in je gedachten. Je lichaam reageert mee.
Net zoals je hartslag kan stijgen en je spieren kunnen aanspannen, verandert ook je ademhaling continu. Vaak betekent dit dat je sneller of oppervlakkiger gaat ademen, zonder dat je dat bewust doorhebt.
We hebben hem allemaal weleens gehoord bij stress: ‘haal eerst even diep adem’.
En we weten ook allemaal dat het uitvoeren van die ‘simpele’ opdracht op dat moment helemaal niet zo makkelijk is.
Je versnelde ademhaling bij stress is dan ook niet per definitie verkeerd. Het is onderdeel van een lichaam dat zich voorbereidt op wat er van je gevraagd wordt.
De interessante vraag is daarom niet hoe je stress met je ademhaling kunt uitschakelen, maar:
Hoe kun je je ademhaling gebruiken om beter te schakelen tussen inspanning (stress), ontspanning en herstel?
Je ademhaling past zich voortdurend aan je situatie aan.
Dit doet je lichaam om te kunnen schakelen tussen het sympathische (actie) en het parasympathische (rust) deel van je zenuwstelsel.
Het eerste deel werkt als een gaspedaal. Het maakt je lichaam klaar voor actie, stress of gevaar (de vecht-of-vluchtreactie). Het tweede deel werkt als de rem. Dit deel zorgt voor rust, herstel en de spijsvertering (de rust-en-verteermodus) nadat de spanning voorbij is.
Simpel gezegd: tijdens het slapen adem je anders dan tijdens het hardlopen. En voor een belangrijke presentatie anders dan wanneer je ontspannen op de bank zit.
Bij stress kan je ademfrequentie toenemen en kan je ademhaling hoger of onrustiger worden. Dat hoeft geen probleem te zijn. Wanneer je lichaam moet presteren, is die activatie juist functioneel.
Het wordt interessanter wanneer die activatie blijft hangen.
Je werkdag is voorbij, maar je hoofd draait door. Je bent moe, maar merkt dat je niet kunt ontspannen. Of je ligt in bed terwijl je ademhaling en je lichaam nog steeds onrustig voelen.
Je lichaam is dan als het ware nog niet helemaal teruggeschakeld, en je blijft hangen in het sympathische (actie) deel van je zenuwstelsel.

Binnen ademcoaching probeer ik je daarom niet simpelweg te leren om altijd langzaam en diep te ademen.
Een goede ademhaling is flexibel.
Tijdens een zware training is het bijvoorbeeld vooral belangrijk om te begrijpen dat je versnellingen hebt in je ademhaling, en wanneer je die het beste kunt inzetten. Voor een wedstrijd of een belangrijke werkafspraak mag je best wat hoger in je ademhaling zitten. Voor sommige mensen geeft dat zelfs een beetje extra focus.
Uiteindelijk gaat het erom dat je leert om, wanneer een inspanning voorbij is, ook weer terug te schakelen.
Dat vermogen om je aan te passen is dan ook belangrijker dan één ‘perfecte’ ademhaling.
Daarbij kijken we niet alleen naar ademfrequentie. Ook ademvolume, het gebruik van het middenrif, ademspieren, houding en de verhouding tussen wat je lichaam vraagt en hoeveel je ventileert spelen mee.
Stress en ademhaling beïnvloeden elkaar bovendien in twee richtingen: hoe je je voelt beïnvloedt hoe je ademt, maar bewust je ademhaling veranderen kan ook invloed hebben op hoe je lichaam op dat moment reageert.
Er bestaat niet één ademhalingsoefening tegen stress die voor iedereen en in iedere situatie de beste is.
Maar wanneer het doel is om in het algemeen meer tot rust te komen, kan deze oefening waardevol zijn.
Probeer je ademhaling in ieder geval een paar minuten per dag rustiger te laten worden, waarbij je je uitademing iets langer maakt dan je inademing. Forceer geen extreem diepe ademteugen. Het mag in het begin best een beetje lastig zijn, maar het moet ook comfortabel blijven.
Bijvoorbeeld:
4 seconden rustig inademen door de neus → 6 seconden rustig uitademen door de neus
Gebruik dit niet als truc waarmee stress per direct weg moet. Zie het als een manier om te oefenen, waarbij je je lichaam een andere prikkel geeft en ruimte creëert om terug te schakelen. Een mooi moment hiervoor is bijvoorbeeld 5 minuten wanneer je net in bed ligt.
En merk vooral op wat er gebeurt.
Wordt je ademhaling rustiger? Ontspannen je schouders? Daalt de behoefte om steeds diep adem te halen? Of maakt bewust bezig zijn met je ademhaling je juist onrustiger?
Lukt het nog niet om 4 en 6 seconden aan te houden, dan kun je ook terug- of juist opschakelen naar bijvoorbeeld 3 en 5 of 5 en 8 seconden. Helemaal oké, zolang je uitademing maar langer is dan je inademing.

Een eenmalige verbonden ademhalingssessie kan van grote waarde zijn, net als het leren van een ademhalingsoefening die je goed bevalt. Het vertelt je echter nog weinig over hoe je normaal gesproken ademt en hoe je dat structureel kunt verbeteren.
Binnen ademcoaching kijk ik daarom breder.
Een ademhalingsanalyse staat aan de basis van alles. Hoe adem je in rust en wat verandert er wanneer we je ademhaling beïnvloeden? Daarbij onderzoeken we onder andere je ademritme, ademvolume, ademspieren en middenrif. Ook nemen we mee welke invloed houding, fysieke spanning, gedachten, emoties en aangeleerde patronen op je ademhaling hebben.
Op basis daarvan bepalen we wat jij nodig hebt.
Misschien wil je makkelijker ontspannen, beter slapen of meer energie ervaren. Misschien wil je juist rustig en helder blijven wanneer de druk stijgt. We werken eerst aan je techniek en biochemie, gaan aan de slag met gerichte oefeningen, passen die samen toe en maken duidelijk wanneer je welke vorm van ademhaling kunt gebruiken.
Je zult hier binnen een week de voordelen van ervaren.
En het doel is niet dat je de hele dag bewust met je ademhaling bezig bent.
Juist het tegenovergestelde.
Je wilt een ademhaling die zich vanzelf zo goed mogelijk kan aanpassen aan wat je op dat moment nodig hebt.
Wil je weten hoe jij ademt en wat jouw ademhaling nodig heeft? Lees dan meer over ademcoaching in Amsterdam.
Dat hangt af van de situatie. Wanneer je wilt herstellen of ontspannen, kan rustiger ademen met een comfortabele, iets langere uitademing helpen. Tijdens inspanning of een prestatiemoment is meer activatie juist normaal.
Er is dus niet één goede ademhaling voor iedereen, maar wel één die bij jou past. Dat kunnen we samen verder onderzoeken.
Stress bereidt je lichaam voor op actie. Daarbij kunnen onder andere je hartslag en ventilatie toenemen. Dat is op zichzelf een normale lichamelijke reactie.
Niet per definitie. Steeds grotere of diepere ademteugen nemen is niet automatisch beter. Wanneer je wilt ontspannen, is een rustige en comfortabele ademhaling meestal interessanter dan simpelweg zoveel mogelijk lucht inademen. Adem liever iets minder diep en rustiger uit dan in, dan diep in en weer snel uit.
Ademhalingsoefeningen kunnen zeker helpen om bewust terug te schakelen en kunnen verlichting bieden als je gespannen bent. Als stress of spanningsklachten echter langdurig of ernstig zijn, is ademcoaching geen vervanging voor medische of psychologische behandeling.